pistachios-trees.jpg
مدیریت تغذیه: شاه کلید افزایش تولید پسته
حسین کیشانی علیرضا پاشایی -
بخش تحقیقات و توسعه شرکت آرمان سبز آدینه
درخت پسته اهلی (Pistacia Vera) متعلق به تیره (Anacardiaceae) است . درخت پسته دارای برگهای مرکب شانه ای بوده و دو
پایه می باشد. ریشه زائی درخت پسته محوری و عمودی بوده و قدرت تولید ریشه فرعی در درخت پسته ضعیف است. مرحله نو نهالی درخت
پسته طولانی بوده و تاقبل از پنج سالگی میوه کمی تولید می کنند و از 01 تا 01 سالگی باردهی کامل و اقتصادی درخت آغاز می شود .
مهمترین گونه های جنس Pistacia عبارتند از : P.Vera )پسته معمولی( ، P.mutica )بنه( و مهمترین ارقام پسته در ایران عبارتند از :
اوحدی ، کله قوچی ، اکبری ، احمد آقائی ، ممتاز ، بادامی زرند ، شاه پسند ، سفید پسته نوق ، خنجری دامغان و قزوینی.. در حال حاضر سطح
زیر کشت پسته ایران بیش از 001111 هکتار می باشد که استان کرمان با مجموع بیش از 101111 هکتار باغ های بارور وغیربارور در مجموع
00 درصد محصول کل کشور را تولید و به عنوان مهمترین منطفه پسته کاری ایران و دنیا محسوب می شود. ضمناً سایر استانهای پسته خیز
عبارتند از: کرمان ،یزد، خراسان، فارس، سمنان، سیستان وبلوچستان، قزوین، مرکزی، اصفهان و قم می باشند. بهترین خاک برای کاشت درختان پسته،
خاک های لومی سبک یعنی شن و رس می باشد. در اراضی سبک مصرف کود برای برداشت رضایت بخش است ولی در اراضی رسی سنگین
که رطوبت را به مقدار زیاد و برای مدتی طولاتی در خود نگاه می دارد کاشت این گیاه نتیجه رضایت بخشی نمی دهد و مقدار محصول چندان
قابل توجه نخواهد بود. درخت پسته تا اندازه ای تحمل شوری خاک را می کند. درخت پسته احتیاج به کود فراوان دارد و کود دامی به تنهایی
نمی تواند احتیاجات درخت پسته را از حیث مواد غذایی برای محصول زیاد تامین بکند. لذا باید علاوه بر کود دامی از کودهای شیمیایی نیز
استفاده کرد. برنامه غذایی مطلوب پسته  به شرح زیر می باشد:
درختان در طول فصل زراعی تمامی عناصر غذائی جذب شده از طریق ریشه و برگ را صرف رشد و تولید میوه می نمایند و در پایان
فصل با برداشت میوه ذخیره غذائی برای درخت باقی نمی ماند. بنابراین جوانه های گل که در سال آینده مسئولیت تولید میوه را برعهده دارند
بخوبی تشکیل نشده و درختان در سال زراعی آینده کم بار شده و اصطلاحا سال off نامیده می شود. برای رفع این معضل و حذف سال Off
می توان از تغذیه پس از برداشت و زمستانه استفاده نمود. تغذیه پس از برداشت و زمستانه می تواند کمبود مواد غذائی مورد نیاز درختان را برای
گذراندن زمستان جبران نموده و تشکیل جوانه های گل را بهبود بخشد. این امر باعث می شود تا سال آوری درختان از بین رفته و دچار کاهش
محصول نشوند. برای تغذیه زمستانه درختان می توان از انواع کودهای مرغی پلت شده استریل به همراه سولفات منیزیم، سولفات روی، سولفات
منگنز، سولفات آهن، سولفات مس و سولفات پتاسیم بصورت چالکود استفاده نمود.
مصرف انواع کودهای کلات روی به همراه عصاره جلبک دریائی و کودهای حاوی فسفیت پتاسیم بصورت محلول پاشی در زمان
تورم جوانه ها می تواند باز شدن آنها را بهبود بخشد. استفاده از کودهای حاوی عصاره جلبک دریائی بصورت مخلوط با سایر کودها در هر مرحله
از رشد گیاه باعث افزایش میزان جذب کودها، تسریع رشد و افزایش مقاومت گیاهان به انواع استرسهای محیطی )شوری، خشکی، سرما و گرما(
و استرسهای ناشی از آفات و بیماریها می شود. همچنین مصرف کودهای فسفیت پتاسیم می تواند علاوه بر نقش تغذیه ای باعث پیشگیری و یا
درمان بسیاری از بیماریهای قارچی گردد. در این مرحله از رشد گیاه می توان برای رفع نیاز درختان به عناصر ماکرو از کودهای NPK که
میزان ازت، فسفر و پتاسیم آنها یکسان است استفاده نمود.
در هنگام باز شده جوانه ها می توان با استفاده از ترکیبات اصلاح کننده خاک حاوی اسید هیومیک گسترش ریشه و جذب عناصر
غذائی را بهبود بخشید. استفاده از کودهای حاوی اسید آمینه نیز باعث بهبود و افزایش پروتئین سازی در گیاه، تقویت سیستم ایمنی گیاه،
افزایش کیفیت و کمیت محصول از طریق افزایش تشکیل قند و پروتئین، افزایش جوانه و شکوفه ها و اندازه میوه، افزایش سرعت رسیدگی

محصول و افزایش ماندگاری محصولات پس از برداشت شده و همچنین به عنوان تنظیم کننده رشد باعث بهبود و افزایش رشد در گیاهان می
شوند. مصرف سولفات پتاسیم در این مرحله می تواند نیاز گیاه به پتاسیم را رفع نموده و سولفور موجود در آن نیز باعث کاهش pH خاک گردد.
پس از پایان گلدهی می توان از کودهای NPK و سولفات پتاسیم به همراه کودهای حاوی عصاره جلبک دریائی استفاده نمود.
در مرحله نخودی شدن میوه می توان از کودهای حاوی عناصر ریزمغذی و همینطور کودهای کلات آهن بصورت محلولپاشی یا
مصرف به همراه آب آبیاری استفاده نمود تا نیاز گیاه به این عناصر برطرف گردد. . همچنین استفاده از کودهای حاوی کلسیم بر در این مرحله -
باعث تشکیل بهتر پوسته استخوانی میوه شده و اثرات کمبود کلسیم که بصورت لکه های سفید بر روی پوسته استخوانی میوه ایجاد می شود را
ازبین می برد. حرکت کلسیم در گیاهان بسیار کند می باشد. به همین دلیل تاثیر آن در گیاهان نیز پس از گذشت مدت زمان زیاد آشکار می
شود. پیوند کلسین با بر در محصولاتی مانند نیوگریت باعث افزایش سرعت حرکت کلسیم در گیاهان و رفع کمبود آن می گردد. از طرفی
استفاده از کودهای ریزمغذی کلات شده با اسیدآمینه بر کلاتهای EDTA ارجحیت دارد. زیرا پس از جذب عناصر کلات شده توسط گیاه ،
رادیکالهای خنثی و فعال EDTA با کلسیم موجود در گیاه تشکیل کمپلکس پایدار داده و درنتیجه کارائی کلسیم از بین می رود. مصرف
سولفات پتاسیم در این مرحله نیز می تواند نیاز گیاه به پتاسیم را برطرف نماید.
در زمان پر شدن مغز به دلیل نیاز شدید گیاه به فسفر و بخصوص پتاسیم جهت پر شدن دانه ها باید از کودهائی که دارای میزان
فسفر و پتاسیم بالائی هستند استفاده نمود. استفاده از کودهای دارای پتاسیم بالا باعث بهبود پر شدن مغز پسته و کاهش درصد پسته های پوک
می شود. برای این منظور می توان از انواع کودهای NPK با فرمولهائی که میزان فسفر و پتاسیم بالا دارند و همچنین از انواع فسفیتهای
پتاسیم به همراه سولفات پتاسیم به همراه عصاره جلبک دریائی استفاده نمود. استفاده از اسیدهای هیومیک نیز می تواند باعث بهبود ساختار
خاک و افزایش جذب عناصر مورد نیاز گیاه از طریق ریشه گردد.
یک ماه قبل از برداشت نیز باید به مصرف کودهای حاوی پتاسیم با درصد بالا ادامه داد. همچنین می توان برای افزایش میزان
پروتئین سازی در گیاهان از کودهای حاوی اسیدآمینه به همراه عصاره جلبک دریائی استفاده نمود. پس از برداشت جهت احیاء درختان و شکل
گیری بهتر جوانه های سال آینده می توان از کودهای حاوی عناصر ریزمغذی، کلاتهای روی، و همچنین سولفات پتاسیم به همراه عصاره
جلبک دریائی استفاده نمود